Tez-tez verilən suallar

Dr. Tural Mirzəyev üz-çənə cərrahı, cərrah-implantoloq və cərrah-parodontoloqdur. 2004-cü ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin stomatologiya fakültəsini bitirib, 2004–2006-cı illərdə Novosibirskdə cərrahi stomatologiya və üz-çənə cərrahiyyəsi üzrə ordinatura keçib. 2007–2016-cı illərdə Bakı şəhər 1 saylı kliniki xəstəxanasında üz-çənə cərrahı kimi çalışıb. Əsas istiqaməti çətin klinik hallarda implantasiyadır.

Bakıda, Hüseyn Cavid prospektində, Elmlər Akademiyası metrosunun yaxınlığında yerləşən Dental Oasis stomatoloji klinikasında.

Saytdakı «Qəbula yazılın» düyməsi ilə həkimə zəng etmək və ya qısa mesaj göndərmək olar. Klinikaya zəng üçün əlaqə ikonları hər səhifənin aşağısında yerləşir.

Əlinizdə varsa, son 3D tomoqrafiyanı (KT) və ya rentgen şəkillərini, əvvəlki müalicə ilə bağlı sənədləri və qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısını gətirin. Xüsusən qan durulaşdıran və osteoporoz əleyhinə dərmanlar, şəkərli diabet, ürək xəstəlikləri və hamiləlik barədə həkimə mütləq deyin.

Həkim şikayətlərinizi və ümumi sağlamlığınızı öyrənir, ağız boşluğunu müayinə edir. Lazım olduqda 3D tomoqrafiya təyin edir. Sonra mümkün müalicə variantları, mərhələlər, təxmini müddət və risklər izah olunur. Mürəkkəb hallarda plan ortopedlə birlikdə hazırlanır.

Cərrahi müalicənin həcmi hər pasiyentdə fərqlidir: implantların sayı, sümük plastikasına və ya sinus-liftingə ehtiyac, protezin növü. Ona görə qiymət müayinədən sonra, fərdi plan əsasında müəyyən olunur.

İmplant itirilmiş dişin kökünü əvəz etmək üçün çənə sümüyünə yerləşdirilən süni kökdür. Adətən titandan hazırlanır. Sümüklə birləşdikdən sonra onun üzərində qapaq, körpü və ya protez bərkidilir. Məqsəd dişin funksiyasını və estetikasını bərpa etməkdir.

Əməliyyat yerli anesteziya altında aparılır, ona görə pasiyent adətən ağrı hiss etmir. Ən xoşagəlməz an çox vaxt anesteziya iynəsidir. Sonra təzyiq, alətin vibrasiyası və soyuducu su hiss olunur. Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə şişkinlik və orta dərəcəli ağrı ola bilər; bu, həkimin təyin etdiyi vasitələrlə idarə olunur.

Dr. Mirzəyevin qeyd etdiyi kimi, implantın sümüklə birləşməsi (osteointeqrasiya) implant sistemindən, sümüyün vəziyyətindən və klinik vəziyyətdən asılı olaraq təxminən 3 həftədən 4 aya qədər çəkir. Sümük plastikası və ya sinus-lifting aparılıbsa, müddət daha uzun ola bilər. Daimi qapaq osteointeqrasiyadan sonra qoyulur.

Həqiqi mənada «rədd edilmə» çox nadirdir: implantlar titan kimi bədənlə uyğun materiallardan hazırlanır. Uğursuzluq daha çox infeksiya, implantın yanlış yerləşdirilməsi, sümüyün qızdırılması, həddindən artıq yük, siqaret və gigiyenanın pozulması ilə bağlıdır. Düzgün planlama və cərrahiyyə ilə bu risklər azalır. İmplant itirilsə, sahə sağaldıqdan sonra adətən yenidən implantasiya planlamaq olar.

Bəzi vəziyyətlərdə implantasiya təxirə salınır və ya xüsusi hazırlıq tələb edir: nəzarətsiz şəkərli diabet, ağır qan və ürək xəstəlikləri, immun sisteminin ağır pozğunluqları, aktiv onkoloji müalicə, bəzi psixi pozğunluqlar, alkoqol və narkotik asılılığı, sümük mübadiləsinə təsir edən bəzi dərmanlar və hamiləlik. Bir çox hallarda xəstəlik nəzarətə alındıqdan sonra implantasiya mümkün olur. Qərar fərdi qaydada verilir.

Aşağı yaş həddi var: implant çənə sümüyünün böyüməsi tamamlandıqdan sonra, bir qayda olaraq 18 yaşdan sonra qoyulur. Yuxarı yaş həddi yoxdur. Yaşlı pasiyentlərdə qərarı yaş deyil, ümumi sağlamlıq və sümüyün vəziyyəti müəyyən edir.

Çox vaxt mümkündür. Sümük çatışmazlığı sümük plastikası, sinus-lifting və ya All-on-4 kimi konsepsiyalarla həll olunur. Hansı yolun uyğun olduğunu 3D tomoqrafiya göstərir. Bəzi hallarda müalicə daha uzun çəkir və bir neçə mərhələdən ibarət olur. Ətraflı: Çətin klinik hallarda implantasiya.

Uyğun hallarda bəli. Buna dərhal (bir mərhələli) implantasiya deyilir. Şərtlər: yuvanın divarları salamat olmalı, kəskin irinli iltihab olmamalı, implant kifayət qədər stabil yerləşməlidir. Şərait imkan verdikdə eyni gün müvəqqəti qapaq da qoyula bilər.

Çox vaxt yox. Ön dişlərdə uyğun hallarda implantasiya günü, digər hallarda sağalmadan sonra müvəqqəti diş hazırlanır. Tam dişsiz çənədə All-on-4 və ya All-on-6 zamanı implantların stabilliyi imkan verirsə, qısa müddətdə müvəqqəti çıxmayan protez taxılır. Müvəqqəti dişin vaxtını sümüyün və implantın vəziyyəti müəyyən edir.

Adi implantasiyadan sonra bir çox pasiyent ertəsi gün işə qayıda bilir. Ağır fiziki iş, idman, sauna və hamam bir neçə gün təxirə salınır. Sümük plastikası, sinus-lifting və ya bir neçə implant qoyulubsa, istirahət müddəti həkimlə müəyyən olunur.

Bəli, amma bu, nadir hallarda olur. Əsas səbəblər həddindən artıq yük (bruksizm, çənə sıxma, düzgün olmayan okklüziya, protezin uzun konsolları) və implant ətrafında sümük itkisidir. Gecə kappası, düzgün protez dizaynı və müntəzəm nəzarət riski azaldır. Ətraflı: İmplant sınığı.

İmplant dəstəkli protezlər bunun yoludur. İmplant üzərində çıxan protez bir neçə implanta bərkidilir və sabit dayanır. All-on-4 / All-on-6 isə çıxmayan protezdir. Hansının uyğun olduğu sümüyün vəziyyətindən və pasiyentin istəyindən asılıdır.

All-on-4 bir və ya hər iki çənədə dişləri olmayan və ya qalan dişləri dayaq ola bilməyən pasiyentlər üçün nəzərdə tutulub. Sümük həcmi məhdud olduqda xüsusilə aktualdır. Dörd implant üzərində çıxmayan tam çənə protezi bərkidilir. Uyğunluq 3D tomoqrafiya ilə yoxlanılır. Sümük kifayət deyilsə, All-on-6 və ya mərhələli müalicə müzakirə olunur.

Sümük plastikası implantın düzgün mövqedə yerləşməsi üçün çatışmayan çənə sümüyünün həcmini bərpa edir. Diş çəkildikdən sonra sümük yük almadığı üçün əriyir. Paradontit, travma və kistalar da sümük itkisinə səbəb olur. Mümkün olduqda sümük plastikası implantla eyni seansda aparılır.

Sinus-lifting yuxarı çənənin arxa hissəsində implant üçün sümük hündürlüyünü artıran əməliyyatdır. Haymor boşluğunun selikli qişası ehmalca qaldırılır və altına sümük materialı yerləşdirilir.

Qapalı üsulda giriş implant yatağından olur, qalıq sümük orta hündürlükdə olduqda tətbiq edilir və implant çox vaxt eyni seansda qoyulur. Açıq üsulda çənənin yan divarında kiçik «pəncərə» açılır. Bu üsul sümük çox az olduqda seçilir. İmplant ya eyni seansda, ya da bir neçə ay sonra qoyulur.

Xeyr, hər ağıl dişini çəkmək lazım deyil. Problem yaradan dişlər çəkilir: təkrarlanan iltihab (perikoronit), qonşu dişin çürüməsi, kista, yanlış bucaqla böyümə, ortodontik planla bağlı tövsiyə. Qərar 16 yaşdan sonra, müayinə və rentgen əsasında verilir. Problemsiz ağıl dişləri müntəzəm müayinə ilə izlənilir.

Perikoronit çıxmaqda olan dişi, çox vaxt yarımçıq çıxmış ağıl dişini əhatə edən diş ətinin iltihabıdır. Getdikcə güclənən, qulağa və boğaza yayılan ağrı, şişkinlik, qızartı, ağız qoxusu və ağzın açılmasında çətinliklə özünü göstərir. Şişkinlik artırsa və ya hərarət varsa, təcili müraciət etmək lazımdır.

Həkimin qoyduğu steril tamponu 20–30 dəqiqə saxlayın. İlk 2–3 saat ərzində fasilələrlə soyuq kompres qoyun. Anesteziya keçəndən sonra yeyin və qarşı tərəflə çeynəyin. İlk günlərdə güclü qarqara etməyin. 5–7 gün ağır fiziki yükdən, saunadan və hamamdan çəkinin. Ətraflı: Diş çəkildikdən sonra.

Çəkimdən 2–3 gün sonra ağrı azalmaq əvəzinə güclənirsə, qulağa və gicgaha yayılırsa, yuva boş görünürsə və ağızda pis qoxu və ya dad varsa, alveolitdən şübhələnmək lazımdır. Belə halda həkimə müraciət edin: yuva təmizlənir və müalicə olunur.

Siqaret ən azı ilk bir-iki gün çəkilməməlidir: nikotin damarları daraldır, sağalmanı pisləşdirir və alveolit riskini artırır. Spirtli içki ilk 24 saatda qəbul edilməməlidir. Antibiotik təyin olunubsa, bütün kurs boyunca spirtli içki qəbul edilmir.

Anesteziyanın təsiri keçdikdən sonra, adətən 2–3 saat sonra. Su dərhal içilə bilər, ilıq olması daha yaxşıdır. İlk günlərdə qarşı tərəflə çeynəyin, bərk və çox isti qidalardan çəkinin.

3D tomoqrafiya (KLKT) çənə sümüyünü üç ölçüdə göstərir: sümüyün hündürlüyünü, enini, sinir kanalını və haymor boşluğunu. İmplantasiya, sümük plastikası, sinus-lifting, mürəkkəb diş çəkimi və kistaların planlanmasında adi rentgen şəkli kifayət etmir.

Stomatoloji rentgen və KLKT adətən aşağı şüa dozası ilə çəkilir və yalnız göstəriş olduqda təyin olunur: fayda mümkün zərərdən çox olmalıdır. Hamiləlik barədə mütləq xəbər verin. Planlı müayinə adətən təxirə salınır. Təcili hallarda, məsələn, kəskin irinli prosesdə, müalicədən imtina etmək rentgendən daha təhlükəli ola bilər. Qərarı həkim verir.

Üzdə və ya boyunda şişkinlik sürətlə artırsa, udmaq, nəfəs almaq və ya ağzı açmaq çətinləşirsə, yüksək hərarət varsa, çəkimdən sonra qanaxma dayanmırsa, travmadan sonra dişləm dəyişibsə və ya dodaqda keyimə varsa. Belə hallarda 103-ə zəng edin və ya ən yaxın xəstəxananın təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.

İmplantın markasını deyil, həkimi seçin. Həkimin diplomunu, ixtisasını, implantologiya üzrə təcrübəsini, klinikanın sterilizasiya şəraitini soruşun. Müalicə planının 3D tomoqrafiyaya əsaslanıb-əsaslanmadığını, mümkün riskləri və alternativləri öyrənin. Dr. Mirzəyevin sözləri ilə: «İmplant qoymaq — implantoloq olmaq demək deyil».

Xeyr, «vakuum protez» sehrli söz deyil. Tam çıxan protezlərdə anatomik baxımdan əlverişli protez yatağında müəyyən «sorma effekti» yarana bilər və bu, protezin tutmasına kömək edir. Amma bunu «vakuumla yapışır və implant kimi möhkəmdir» kimi təqdim etmək marketinqdir, xüsusən aşağı çənədə. Yaxşı protez düzgün planlaşdırılmış və düzgün hazırlanmış protezdir. Ətraflı: «Vakuum protez»: möcüzə, yoxsa marketinq?

Xeyr. Diş müalicə oluna bilirsə, adətən onu saxlamaq daha yaxşıdır. Bəzən isə dişin bir neçə problemi olur və onun müalicəsi implantasiyadan daha uzun və baha başa gəlir. Qərar riskləri və xərcləri həkimlə müzakirə etdikdən sonra verilir. Ətraflı: Dişi xilas etmək, yoxsa çəkmək?

Müalicədən əvvəl yalnız qiyməti deyil, həkimin diplomunu, ixtisasını, təcrübəsini, sterilizasiya şəraitini və təqdim etdiyi müalicə planını soruşun. Diplomsuz, səlahiyyətsiz şəxslərin müdaxiləsi infeksiya, sinir zədəsi, sümük itkisi, implantın uğursuzluğu və əlavə əməliyyatlarla nəticələnə bilər. Dr. Mirzəyevin sözləri ilə: «Ağ xalat hər kəsi həkim etmir».