GÇO artrozu
Artroz oynaq toxumalarında distrofik (köhnəlmə) dəyişikliklərdir. Səbəbləri:
- xroniki artrit;
- dişləm pozğunluğu;
- qismən diş itkisi, xüsusən aşağı çənədə azı dişlərinin olmaması;
- bruksizm və dişlərin patoloji aşınması;
- çeynəmə səthlərində düzgün qoyulmamış plomb və protezlər;
- oynaq nahiyəsində keçirilmiş travma və əməliyyatlar.
Qadınlarda menopauza və yaşla bağlı hormonal dəyişikliklər risk faktorudur.
Əlamətlər
Artroz tədricən inkişaf edir, ona görə ilk dəyişikliklərə çox vaxt fikir verilmir. Erkən əlamətlər: şıqqıltı, xırıltı, gün ərzində keçən səhər tutulması. Sonra çeynəyəndə və danışanda küt ağrı qoşulur. Oynaqda iltihab olarsa, ağrı daimi olur və soyuq havada, axşamlar güclənir. Bir neçə aydan sonra çənənin hərəkəti məhdudlaşa, ağızı açanda çənə xəstə tərəfə yayına, üz asimmetriyası yarana bilər. Xəstə tərəfdə keyimə, dilin ağrıması, qulaq ağrısı, eşitmənin zəifləməsi, gözdə ağrı və baş ağrısı da ola bilər.
Diaqnostika
Klinik müayinə (ağızın açılması, oynaq səsləri, əzələlərin palpasiyası). Sümük strukturları 3D tomoqrafiya ilə, oynaq diski və yumşaq toxumalar maqnit-rezonans tomoqrafiya ilə qiymətləndirilir.
Müalicə
Müalicə komplekslidir: terapevtik, ortopedik və ortodontik stomatoloji tədbirlər, fizioterapiya. Əsas kurs zamanı yumşaq pəhriz və oynağa yükün azaldılması (çeynəmə və danışığın məhdudlaşdırılması) tövsiyə olunur. Bruksizm varsa, kappa istifadə olunur. Müalicənin müddəti səbəbdən və mərhələdən asılıdır.