Dental implantasiya

İmplant nədir?

İmplant dişin funksiyasını bərpa etmək və estetikanı qaytarmaq üçün çənə sümüyünə yerləşdirilən süni diş köküdür. Adətən titandan hazırlanır. Titan bədən toxumaları ilə uyğun materialdır. Bərpa olunmuş diş üç hissədən ibarətdir:

• implant — sümüyün içindəki vintşəkilli kök;
• abatment — implantı qapaqla birləşdirən hissə;
• qapaq (tac) — görünən diş; zirkon, E-max və ya metal-keramikadan hazırlanır.

Nə vaxt implant tövsiyə olunur?

• Bir dişin itkisi.
• Ardıcıl 2–3 dişin olmaması.
• Sıranın sonundakı dişlərin olmaması (körpü üçün arxa dayaq yoxdur).
• Bütün dişlərin olmaması — bu halda implantlar çıxmayan və ya şərti çıxan protezə dayaq olur.
• Çıxan protezə dözə bilməmək.

İmplantın üstünlükləri

• Qonşu dişlər yonulmur. Körpü üçün iki tərəfdəki dişləri yonmaq lazım gəlir; implantda bu ehtiyac olmur.
• Sümük yük alır. Diş olmayan yerdə sümük çeynəmə yükü almır və tədricən əriyir. İmplant yükü sümüyə ötürür və bu prosesi yavaşlatmağa kömək edə bilər.
• Rahat çeynəmə və danışıq. Çıxan protezdən fərqli olaraq implant üzərindəki diş yerində sabit qalır, damağı örtmür.
• Estetika və özünəinam. Təbəssüm zonasında itirilmiş diş insanın emosional vəziyyətinə də təsir edir.

Müalicə mərhələləri

1. Məsləhət və müayinə. Şikayətlər, ümumi xəstəliklər, qəbul edilən dərmanlar (xüsusən qan durulaşdıran və osteoporoz əleyhinə dərmanlar), siqaret, diş sıxma (bruksizm) və ağız gigiyenası qiymətləndirilir.
2. 3D tomoqrafiya (KLKT). Sümüyün hündürlüyü, eni və sıxlığı, sinir kanalına və haymor boşluğuna qədər məsafə ölçülür. Adi rentgen şəkli bunun üçün kifayət etmir.
3. Plan. Cərrah və ortoped birlikdə implantın yerini, ölçüsünü, sayını, lazım olduqda sümük və ya yumşaq toxuma plastikasını, müvəqqəti diş variantını və cərrahi şablonun lazım olub-olmadığını müəyyən edir. Pasiyentə mərhələlər və təxmini müddət izah olunur.
4. Cərrahi mərhələ. Əməliyyat yerli anesteziya altında aparılır. Diş əti kəsiklə və ya uyğun hallarda kəsiksiz açılır, sümükdə implant yatağı hazırlanır. Sümüyün qızmaması üçün alət su ilə soyudulur. İmplant yerləşdirilir, lazım olduqda tikiş qoyulur. Müddət implantların sayından və əlavə prosedurlardan asılıdır.
5. Sağalma (osteointeqrasiya). Dr. Mirzəyevin qeyd etdiyi kimi, implantın sümüklə birləşmə müddəti implant sistemindən, sümüyün vəziyyətindən və klinik vəziyyətdən asılı olaraq təxminən 3 həftədən 4 aya qədər dəyişə bilər. Sümük plastikası və ya sinus-lifting aparılıbsa, müddət uzana bilər. Bu dövrdə uyğun hallarda müvəqqəti diş istifadə olunur.
6. Diş ətinin formalaşdırılması. İkimərhələli üsulda implantın üzəri açılır və diş əti formalaşdırıcısı qoyulur. Diş əti kənarı gələcək qapağa uyğun formalaşır. Bu mərhələ adətən bir neçə həftə çəkir.
7. Protez. Ortoped abatment qoyur, ölçü (və ya rəqəmsal skan) alır. Qapaq laboratoriyada hazırlanır, ağızda yoxlanılır və bərkidilir.
8. Nəzarət. Müntəzəm müayinə və peşəkar gigiyena implantın uzunmüddətli qorunması üçün vacibdir.

Əməliyyat zamanı və sonra nə hiss olunur?

Əməliyyat zamanı ən xoşagəlməz an çox vaxt anesteziya iynəsidir. Sonra pasiyent əsasən təzyiq, alətin vibrasiyasını və soyuducu suyu hiss edir. Əməliyyatdan sonra ilk 2–3 gündə şişkinlik və orta dərəcəli ağrı ola bilər. Bu, həkimin təyin etdiyi ağrıkəsici, soyuq kompres və rejimə əməl etməklə idarə olunur. Ətraflı: İmplantasiya zamanı nə hiss olunur?

Kimlərdə implantasiya təxirə salına və ya xüsusi hazırlıq tələb edə bilər?

• nəzarətdə olmayan şəkərli diabet;
• qan xəstəlikləri və laxtalanma pozğunluqları;
• ağır ürək-damar xəstəlikləri;
• immun sisteminin ağır pozğunluqları;
• bədxassəli şiş üzrə aktiv müalicə, xüsusən baş-boyun nahiyəsinə şüa terapiyası;
• sümük mübadiləsinə təsir edən bəzi dərmanlar (məsələn, bisfosfonatlar və ya denosumab);
• bəzi psixi pozğunluqlar, alkoqol və narkotik asılılığı;
• hamiləlik — planlı əməliyyat adətən doğuşdan sonraya saxlanılır.

Çox siqaret çəkmək və zəif ağız gigiyenası risk faktorlarıdır. Bruksizm varsa, implantı həddindən artıq yükdən qorumaq üçün əlavə tədbir (məsələn, gecə kappası) planlanır. Bir çox ümumi xəstəlik nəzarətə alındıqdan sonra implantasiya mümkün olur. Qərar Dr. Mirzəyev, lazım olduqda isə müalicə edən həkiminizlə birlikdə verilir.

Mümkün risklər

Hər cərrahi müdaxilə kimi implantasiyanın da riskləri var: şişkinlik və qançır, ağrı, qanaxma, infeksiya; sinirə yaxın nahiyələrdə dodaqda və ya çənədə keyimə (çox vaxt müvəqqəti); haymor boşluğu ilə əlaqə; implantın sümüklə birləşməməsi; uzunmüddətli dövrdə periimplantit, vintin boşalması və ya protezin sınığı. Dəqiq planlama, steril şərait, sümüyün qızdırılmaması və pasiyentin tövsiyələrə əməl etməsi bu riskləri azaldır.